Amila Abeynayaka (Penyelidik Dasar mengenai Penggunaan dan Pengeluaran Mampan di IGES) dan Simon Høiberg Olsen (Penyelidik Dasar Kanan di IGES) menjelaskan batasan yang dihadapi oleh negara-negara di Asia dan Pasifik dalam memantau secara aktif plastik dan bahan kimia berkaitan plastik - menghalang keberkesanan mana-mana instrumen yang mengikat secara sah pada masa hadapan terhadap pencemaran plastik.
Blog ini merupakan sebahagian daripada siri untuk ISC mengenai pencemaran plastik dan Sesi Kedua Jawatankuasa Perundingan Antara Kerajaan Mengenai Pencemaran Plastik.
Plastik telah memainkan peranan penting untuk pembangunan manusia. Walau bagaimanapun, pengurusan yang betul - terutamanya pada penghujung kitaran hayatnya- tidak sepadan dengan kadar penggunaannya. Akibatnya, pencemaran plastik telah bertambah buruk dengan cepat di seluruh dunia dengan kesan buruk kepada manusia dan alam semula jadi. Ini perlu ditangani, dan komuniti global kini bersidang untuk menyelesaikan butiran perjanjian masa depan mengenai pencemaran plastik. Mengenai pelaksanaan, terdapat beberapa jurang kapasiti dalam perjanjian plastik sedemikian, dan merapatkan jurang ini memerlukan usaha pelbagai pihak. Dalam hal ini, komuniti sains memainkan peranan penting dalam menyumbang kepada peningkatan data dan kapasiti pemantauan menjelang perjanjian plastik masa hadapan.
Dalam proses mewujudkan instrumen yang mengikat secara sah di peringkat antarabangsa untuk membendung pencemaran plastik, komuniti sains sedang berdialog mengenai perubahan sistem untuk menangani punca pencemaran plastik. Sistem sedemikian semestinya perlu menangani kedua-dua bekalan dan permintaan dengan menggabungkan pengurangan penggunaan plastik yang bermasalah dan tidak perlu dengan transformasi pasaran ke arah pekeliling dalam plastik. Ini boleh dicapai dengan mempercepatkan tiga anjakan utama - guna semula, kitar semula, dan orientasi semula serta pelbagaikan - dan tindakan untuk menangani warisan pencemaran plastik"[1]. Memahami keadaan semasa dan menjejaki kemajuan memerlukan pemantauan dan data merentasi keseluruhan kitaran hayat plastik plastik. Pemantauan dan pelaporan di peringkat nasional dan subnasional adalah penting untuk melaksanakan secara berkesan sebarang instrumen yang mengikat secara sah untuk membendung pencemaran plastik pada masa hadapan. Walau bagaimanapun, pada masa ini, beberapa negara membangun di Asia dan Pasifik menghadapi batasan dalam keupayaan mereka untuk memantau dan menjana plastik dan bahan kimia berkaitan plastik.
Beberapa batasan ini termasuk:
- Kekurangan Infrastruktur: Banyak negara membangun Asia mungkin kekurangan infrastruktur yang diperlukan untuk pemantauan dan pelaporan komprehensif produk plastik sepanjang rantaian nilai dan pencemaran. Ini termasuk kemudahan makmal yang terhad, peralatan analisis dan kakitangan terlatih. Infrastruktur yang tidak mencukupi menghalang pengumpulan, analisis dan tafsiran data pemantauan.[2],[3]
- Sumber Kewangan Terhad: Kekangan kewangan boleh menghalang penubuhan dan penyelenggaraan program pemantauan dan pelaporan. Memperoleh peralatan pemantauan lanjutan, menjalankan pensampelan biasa, dan menganalisis sampel boleh memakan kos yang tinggi. Di samping itu, sumber kewangan yang terhad mungkin mengehadkan peruntukan dana kepada usaha pemantauan dan pelaporan, mengakibatkan pengumpulan dan analisis data tidak mencukupi. Faktor ini memberi kesan buruk kepada ketersediaan data FAIR (Boleh Dicari, Boleh Diakses, Boleh Dikendali dan Boleh Digunakan Semula).[4],[5]
- Kepakaran Teknikal dan Latihan: Mungkin terdapat kekurangan saintis mahir, juruteknik dan penyelidik yang mempunyai kepakaran dalam pemantauan plastik. Untuk merapatkan jurang pengetahuan ini, pengetahuan teknikal dan program latihan diperlukan untuk membangunkan metodologi piawai, tafsiran data yang tepat dan strategi pemantauan yang berkesan.
- Pengurusan dan Perkongsian Data: Pemantauan dan pelaporan yang berkesan memerlukan sistem pengurusan data yang mantap untuk menyimpan, menganalisis dan berkongsi maklumat. Walau bagaimanapun, banyak negara membangun mungkin kekurangan infrastruktur dan prosedur untuk pengurusan data yang cekap. Selain itu, platform dan protokol perkongsian data yang tidak mencukupi mungkin menghalang kerjasama dan pembangunan program pemantauan yang komprehensif.
- Kesedaran dan Pendidikan Terhad: Kesedaran dan pendidikan awam tentang pencemaran plastik dan kesannya mungkin terhad di beberapa negara Asia yang sedang membangun. Ini boleh mengakibatkan kurangnya penglibatan dan penyertaan masyarakat tempatan dalam usaha pemantauan.
- Rangka Kerja Kawal Selia: Rangka kerja kawal selia yang lemah atau tidak mencukupi boleh menghalang penguatkuasaan dasar dan peraturan yang berkaitan dengan pemantauan pencemaran plastik. Negara membangun mungkin kekurangan perundangan dan mekanisme penguatkuasaan yang komprehensif, menjadikannya mencabar untuk memantau dan mengawal penggunaan dan pelupusan plastik dengan berkesan.
- Skala dan Kepelbagaian Pencemaran Plastik: Negara-negara membangun Asia sering menghadapi cabaran besar disebabkan oleh skala dan kepelbagaian pencemaran plastik. Kawasan pantai, sistem sungai dan kawasan bandar yang padat penduduk mungkin terjejas terutamanya. Memantau tapak yang luas dan sumber pencemaran yang pelbagai memerlukan sumber yang besar dan keupayaan logistik.
Menangani jurang dan batasan ini memerlukan pendekatan pelbagai aspek, termasuk pembinaan kapasiti, pelaburan dalam infrastruktur dan teknologi, pembangunan dasar dan kempen kesedaran awam. Kerjasama antarabangsa, dan perkongsian pengetahuan, merentas negara dan organisasi juga boleh memainkan peranan penting dalam menyokong usaha pemantauan di negara-negara Asia yang sedang membangun. Di samping itu, komuniti sains mempunyai potensi penting untuk menyumbang secara berkesan untuk mengatasi batasan di atas. Peranan ini termasuk yang berikut:
- Penyelidikan dan Pembangunan di bahagian hulu kitaran hayat plastik: plastik dan bahan kimia berkaitan plastik mesti dikenal pasti dan dilaporkan di seluruh rantaian nilai. Walaupun negara membangun bukan pengeluar plastik utama, mereka mengimport produk plastik dan pelet dan juga mengimport sisa plastik negara lain. Dalam konteks ini, data tentang produk plastik itu sendiri adalah penting untuk memastikan kesihatan, keselamatan dan kebolehkitar semula barangan tersebut. Ini memerlukan data yang mencukupi[6]. Kemudian memantau bahagian hiliran (peringkat akhir hayat), lebih banyak penyelidikan saintifik diperlukan untuk lebih memahami sumber, nasib, pendedahan dan kesan pencemaran plastik dan bahan kimia berkaitan plastik dalam alam sekitar. Komuniti sains boleh menyiasat kehadiran dan kepekatan bahan kimia berkaitan plastik dalam badan air, tanah, udara dan biota. Mendapat pengetahuan empirikal tentang tingkah laku dan kesan pencemaran plastik adalah perlu untuk dapat memaklumkan keputusan dasar dan membangunkan strategi pemantauan yang berkesan.
- Sokongan Pembangunan dan Penyesuaian Kaedah: Komuniti sains boleh membangunkan metodologi dan protokol piawai untuk memantau dan melaporkan bahan kimia berkaitan plastik dan plastik. Ini termasuk teknik pengumpulan sampel yang tersedia, kaedah analisis dan prosedur jaminan kualiti yang mesti diterima pakai secara meluas di seluruh dunia. Komuniti sains juga harus mempertimbangkan untuk membangunkan teknologi dan alat pemantauan dan pelaporan yang inovatif, seperti penderia dan teknik penderiaan jauh untuk meningkatkan keupayaan pemantauan dalam tetapan terhad sumber.
- Pembinaan Kapasiti dan Latihan: Komuniti sains boleh memainkan peranan penting dalam pembinaan kapasiti dengan menyediakan latihan dan pemindahan pengetahuan kepada penyelidik, juruteknik dan pembuat dasar tempatan. Ini mungkin melibatkan penganjuran bengkel, seminar dan program latihan untuk meningkatkan kemahiran teknikal yang berkaitan dengan pemantauan dan pelaporan plastik. Dengan membina kapasiti tempatan, saintis boleh memperkasakan pihak berkepentingan tempatan untuk menjalankan aktiviti pemantauan secara bebas, menganalisis data dan mentafsir keputusan.
- Analisis dan Tafsiran Data: Komuniti sains mempunyai kapasiti yang diperlukan untuk analisis dan tafsiran data, membenarkan pemantauan dan analisis data dan penjanaan cerapan berasaskan fakta. Aktiviti sedemikian akan menjadi penting untuk mengenal pasti arah aliran, titik panas, dan corak pencemaran plastik dan menilai risiko yang berkaitan dengan bahan kimia berkaitan plastik. Komuniti sains juga boleh membantu penggubal dasar dan pihak berkuasa yang berkaitan dengan lebih memahami kepentingan data pemantauan yang diperlukan untuk membuat keputusan termaklum bagi mengurangkan pencemaran plastik.
- Sokongan Dasar dan Advokasi: Komuniti sains boleh menyumbang kepada pembangunan dasar dan usaha advokasi dengan menyediakan bukti saintifik dan cadangan. Mereka boleh melibatkan diri secara aktif dengan penggubal dasar, agensi kerajaan dan pertubuhan bukan kerajaan untuk meningkatkan kesedaran tentang kesan pencemaran plastik kepada alam sekitar dan kesihatan. Dengan menyokong dasar dan peraturan berasaskan bukti, komuniti sains boleh menyumbang kepada merangka strategi berkesan untuk memantau dan mengurus pencemaran plastik.
Kesimpulannya, komuniti sains mempunyai peranan penting dalam pembinaan kapasiti untuk memantau dan melaporkan bahan kimia berkaitan plastik dan plastik di negara membangun Asia dan seterusnya. Kepakaran mereka dalam penyelidikan, pembangunan kaedah, pembinaan kapasiti, analisis data dan sokongan dasar adalah penting untuk menangani cabaran yang berkaitan dengan pencemaran plastik dan mempromosikan penyelesaian yang mampan, termasuk input kepada dasar berasaskan sains. Peranan komuniti sains akan menjadi penting dalam membangunkan perjanjian global yang teguh untuk memerangi pencemaran plastik dan memaklumkan tindakan pelaksanaan seterusnya. Syor di atas harus dipertimbangkan sebelum sebarang perjanjian untuk memastikan bahawa kapasiti yang diperlukan untuk pelaksanaan yang berkesan tersedia sebaik sahaja perjanjian politik dicapai.
[1] UNEP Mematikan Ketik: Bagaimana dunia boleh menamatkan pencemaran plastik dan mewujudkan ekonomi bulat. https://www.unep.org/resources/turning-off-tap-end-plastic-pollution-create-circular-economy
[2] Abeynayaka et al., (2022). Laporan Penilaian Keperluan Latihan (TNA): Ke Arah Pemantauan Mikroplastik dan Langkah Dasar Berasaskan Bukti di Sri Lanka. https://www.iges.or.jp/en/pub/tna-sri-lanka/en
[3] Kieu Le et al., (2022). Laporan Penilaian Keperluan Latihan (TNA): Ke Arah Pemantauan Mikroplastik dan Langkah Dasar Berasaskan Bukti di Vietnam. https://www.iges.or.jp/en/pub/tna-vietnam/en
[4] Jenkins, Tia, et al. "Keadaan semasa data penyelidikan pencemaran mikroplastik: trend dalam ketersediaan dan sumber data terbuka." Sempadan dalam Sains Alam Sekitar (2022): 824.
[5] Wilkinson, MD, Dumontier, M., Aalbersberg, IJ, Appleton, G., Axton, M., Baak, A., et al. (2016). Prinsip Panduan ADIL untuk Pengurusan Data Saintifik dan Pengawasan. Sci. Data 3, 160018. doi:10.1038/sdata.2016.18
[6] UNEP Mematikan Ketik: Bagaimana dunia boleh menamatkan pencemaran plastik dan mewujudkan ekonomi bulat. https://www.unep.org/resources/turning-off-tap-end-plastic-pollution-create-circular-economy
Imej oleh Tim Mossholder on Unsplash.
Baca lebih lanjut mengenai Ke Arah Perjanjian Pencemaran Plastik antarabangsa 
Baca lebih lanjut tentang panggilan UNFCCC untuk input daripada ahli ISC – memetakan kemajuan dalam mengisi jurang penyelidikan perubahan iklim | Panggilan ditutup 
Baca lebih lanjut tentang penyelidik Pasifik menangani krisis iklim dari lautan ke bilik darjah dalam geran Tupu yang pertama 